چرخه حیات StatefulWidget و کلاس State

StatefulWidget & State lifecycle

بررسی گام‌به‌گام متدهای چرخه حیات State در Flutter شامل createState، initState، didChangeDependencies، build، didUpdateWidget و dispose

فهرست مطالب این صفحه

درک دقیق چرخه حیات (Lifecycle) اشیای State در Flutter برای جلوگیری از نشت حافظه (Memory Leaks)، جلوگیری از فراخوانی‌های تکراری API و مدیریت صحیح کنترلرها و انیمیشن‌ها ضروری است.

ترتیب اجرای متدهای چرخه حیات State

هنگامی که یک StatefulWidget وارد درخت ویجت‌ها می‌شود، فریم‌ورک متدهای زیر را به ترتیب فراخوانی می‌کند:

  1. createState(): بلافاصله پس از ساخت StatefulWidget فراخوانی می‌شود تا نمونه State متناظر ایجاد گردد.
  2. initState(): فقط یک‌بار در طول عمر شیء State و پیش از اولین فراخوانی build() اجرا می‌شود.
    • محل مناسب برای مقداردهی اولیه متغیرها، ساخت AnimationController یا TextEditingController و شروع گوش دادن به یک Stream.
    • در این متد هنوز دسترسی به InheritedWidgetهایی مانند Theme.of(context) یا MediaQuery.of(context) مجاز نیست.
  3. didChangeDependencies(): بلافاصله پس از initState() و همچنین هر زمان که یکی از وابستگی‌های InheritedWidget که این ویجت از آن‌ها استفاده می‌کند تغییر کند فراخوانی می‌شود.
  4. build(BuildContext context): رابط کاربری ویجت را توصیف می‌کند و بارها در طول حیات ویجت فراخوانی می‌شود. باید کاملاً خالص (Pure) و بدون عوارض جانبی باشد.
  5. didUpdateWidget(covariant T oldWidget): هر زمان که ویجت والد بازسازی شود و پیکربندی جدیدی (پارامترهای سازنده جدید) به این ویجت ارسال کند فراخوانی می‌شود.
  6. setState(VoidCallback fn): به فریم‌ورک اطلاع می‌دهد که وضعیت داخلی تغییر کرده است و باید متد build() دوباره اجرا شود.
  7. deactivate() و dispose(): هنگامی که ویجت برای همیشه از درخت حذف می‌شود، متد dispose() فراخوانی می‌گردد تا تمام منابع، کنترلرها و اشتراک‌های Stream آزاد شوند.

مثال کامل پیاده‌سازی متدهای چرخه حیات

Dart
import 'dart:async';
import 'package:flutter/material.dart';

class TimerTrackerWidget extends StatefulWidget {
  const TimerTrackerWidget({super.key, required this.label});

  final String label;

  @override
  State<TimerTrackerWidget> createState() => _TimerTrackerWidgetState();
}

class _TimerTrackerWidgetState extends State<TimerTrackerWidget> {
  late final TextEditingController _controller;
  Timer? _timer;
  int _secondsElapsed = 0;

  @override
  void initState() {
    super.initState();
    _controller = TextEditingController(text: widget.label);
    _timer = Timer.periodic(const Duration(seconds: 1), (timer) {
      if (!mounted) return;
      setState(() {
        _secondsElapsed++;
      });
    });
  }

  @override
  void didUpdateWidget(covariant TimerTrackerWidget oldWidget) {
    super.didUpdateWidget(oldWidget);
    if (oldWidget.label != widget.label) {
      _controller.text = widget.label;
    }
  }

  @override
  void dispose() {
    _timer?.cancel();
    _controller.dispose();
    super.dispose();
  }

  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    return Column(
      mainAxisSize: MainAxisSize.min,
      children: [
        TextField(controller: _controller),
        const SizedBox(height: 8),
        Text('زمان سپری‌شده: $_secondsElapsed ثانیه'),
      ],
    );
  }
}

نکته حیاتی درباره mounted: پیش از فراخوانی setState() در پایان یک عملیات ناهمگام (await) یا تایمر، همیشه بررسی کنید که خاصیت mounted برابر true باشد تا در صورت بسته شدن صفحه توسط کاربر، خطای فراخوانی setState() روی ویجت حذف‌شده رخ ندهد.