آشنایی با ویجت‌ها در Flutter

Introduction to widgets

ترجمه کامل راهنمای رسمی معماری ویجت‌ها، ویجت‌های پایه، Material Components، مدیریت ژست‌ها و تفاوت StatelessWidget با StatefulWidget

فهرست مطالب این صفحه

ویجت‌های Flutter با الهام از معماری مدرن رابط کاربری واکنشی (Reactive UI) طراحی شده‌اند. ایده مرکزی این معماری آن است که رابط کاربری خود را با استفاده از ویجت‌ها (Widgets) توصیف کنید. هر ویجت بیان می‌کند که نمای ظاهری آن با توجه به پیکربندی و وضعیت (State) فعلی چگونه باید باشد.

هنگامی که وضعیت یک ویجت تغییر می‌کند، ویجت توصیف جدیدی از ظاهر خود می‌سازد و فریم‌ورک فلاتر تفاوت آن را با توصیف قبلی محاسبه می‌کند تا حداقل تغییرات لازم در درخت رندر زیرین اعمال شود.

برنامه Hello World

کوچک‌ترین اپلیکیشن ممکن در فلاتر با فراخوانی تابع runApp() و ارسال یک ویجت ریشه اجرا می‌شود:

Dart
import 'package:flutter/material.dart';

void main() {
  runApp(
    const Center(
      child: Text(
        'Hello, world!',
        textDirection: TextDirection.ltr,
      ),
    ),
  );
}

تابع runApp() ویجت دریافتی را به‌عنوان ریشه درخت ویجت‌ها (Widget Tree) قرار می‌دهد. در این مثال، درخت از دو ویجت تشکیل شده است: ویجت Center و فرزند آن یعنی ویجت Text. فریم‌ورک باعث می‌شود ویجت ریشه تمام صفحه را پوشش دهد؛ بنابراین متن در مرکز صفحه نمایش داده می‌شود.

هنگام نوشتن یک اپلیکیشن واقعی، معمولاً ویجت‌های جدیدی می‌سازید که زیرکلاسی از StatelessWidget یا StatefulWidget هستند. مهم‌ترین وظیفه یک ویجت، پیاده‌سازی متد build() است که ویجت را بر حسب ترکیبی از ویجت‌های سطح پایین‌تر توصیف می‌کند.

ویجت‌های پایه (Basic Widgets)

فلاتر مجموعه‌ای غنی از ویجت‌های بنیادی را به‌صورت آماده در اختیار شما می‌گذارد:

  • Text: امکان ایجاد متن با استایل دلخواه در اپلیکیشن را فراهم می‌کند.
  • Row و Column: به شما اجازه می‌دهند چیدمان‌های انعطاف‌پذیر در جهت افقی (Row) و عمودی (Column) بسازید.
  • Stack: به جای چیدمان خطی، امکان قرار دادن ویجت‌ها روی یکدیگر (بر اساس ترتیب رسم) را فراهم می‌کند.
  • Container: یک المان مستطیلی شکل ایجاد می‌کند که می‌تواند با BoxDecoration (شامل رنگ پس‌زمینه، حاشیه یا سایه)، margin و padding تزئین شود.

در مثال زیر نحوه ترکیب این ویجت‌های پایه را برای ساخت یک نوار بالایی و بدنه صفحه مشاهده می‌کنید:

Dart
import 'package:flutter/material.dart';

class MyAppBar extends StatelessWidget {
  const MyAppBar({required this.title, super.key});

  final Widget title;

  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    return Container(
      height: 56,
      padding: const EdgeInsets.symmetric(horizontal: 8),
      decoration: BoxDecoration(color: Colors.blue[500]),
      child: Row(
        children: [
          const IconButton(
            icon: Icon(Icons.menu),
            tooltip: 'Navigation menu',
            onPressed: null,
          ),
          Expanded(child: title),
          const IconButton(
            icon: Icon(Icons.search),
            tooltip: 'Search',
            onPressed: null,
          ),
        ],
      ),
    );
  }
}

class MyScaffold extends StatelessWidget {
  const MyScaffold({super.key});

  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    return Material(
      child: Column(
        children: [
          MyAppBar(
            title: Text(
              'Example title',
              style: Theme.of(context).primaryTextTheme.titleLarge,
            ),
          ),
          const Expanded(
            child: Center(
              child: Text('Hello, world!'),
            ),
          ),
        ],
      ),
    );
  }
}

void main() {
  runApp(
    const MaterialApp(
      title: 'My app',
      home: SafeArea(
        child: MyScaffold(),
      ),
    ),
  );
}

استفاده از کامپوننت‌های Material

فلاتر ویجت‌های متعددی ارائه می‌دهد که به شما در ساخت اپلیکیشن‌های منطبق بر اصول Material Design کمک می‌کنند. یک اپلیکیشن Material معمولاً با ویجت MaterialApp آغاز می‌شود که امکانات مفیدی مانند مدیریت مسیرها (Navigator) و تم سراسری را در اختیار زیرشاخه‌های خود قرار می‌دهد:

Dart
import 'package:flutter/material.dart';

void main() {
  runApp(
    const MaterialApp(
      title: 'Flutter Tutorial',
      home: TutorialHome(),
    ),
  );
}

class TutorialHome extends StatelessWidget {
  const TutorialHome({super.key});

  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    return Scaffold(
      appBar: AppBar(
        leading: const IconButton(
          icon: Icon(Icons.menu),
          tooltip: 'Navigation menu',
          onPressed: null,
        ),
        title: const Text('Example title'),
        actions: const [
          IconButton(
            icon: Icon(Icons.search),
            tooltip: 'Search',
            onPressed: null,
          ),
        ],
      ),
      body: const Center(
        child: Text('Hello, world!'),
      ),
      floatingActionButton: const FloatingActionButton(
        tooltip: 'Add',
        onPressed: null,
        child: Icon(Icons.add),
      ),
    );
  }
}

مدیریت ژست‌های حرکتی (Handling Gestures)

بسیاری از اپلیکیشن‌ها نیاز به واکنش نشان دادن به تعاملات لمسی کاربر دارند. در فلاتر، ویجت GestureDetector نمایش ظاهری ندارد اما ژست‌های کاربر (مانند ضربه زدن onTap، کشیدن یا فشردن طولانی) را روی ویجت فرزند خود تشخیص می‌دهد:

Dart
class MyButton extends StatelessWidget {
  const MyButton({super.key});

  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    return GestureDetector(
      onTap: () {
        print('MyButton was tapped!');
      },
      child: Container(
        height: 50,
        padding: const EdgeInsets.all(8),
        margin: const EdgeInsets.symmetric(horizontal: 8),
        decoration: BoxDecoration(
          borderRadius: BorderRadius.circular(5),
          color: Colors.lightGreen[500],
        ),
        child: const Center(
          child: Text('Engage'),
        ),
      ),
    );
  }
}

تغییر ویجت‌ها در پاسخ به ورودی (StatelessWidget در برابر StatefulWidget)

تا اینجا فقط از ویجت‌های StatelessWidget استفاده کردیم. ویجت‌های بدون وضعیت، مقادیر را از والد خود دریافت کرده و در فیلدهای final ذخیره می‌کنند.

اما هنگامی که یک ویجت نیاز دارد در پاسخ به تعامل کاربر تغییر کند، باید وضعیت (State) داشته باشد. در فلاتر، ویجت‌ها تغییرناپذیر (Immutable) هستند و با هر تغییر بازسازی می‌شوند، اما اشیای State در طول چرخه حیات ویجت در حافظه باقی می‌مانند.

Dart
class Counter extends StatefulWidget {
  const Counter({super.key});

  @override
  State<Counter> createState() => _CounterState();
}

class _CounterState extends State<Counter> {
  int _counter = 0;

  void _increment() {
    setState(() {
      _counter++;
    });
  }

  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    return Row(
      mainAxisAlignment: MainAxisAlignment.center,
      children: <Widget>[
        ElevatedButton(
          onPressed: _increment,
          child: const Text('Increment'),
        ),
        const SizedBox(width: 16),
        Text('Count: $_counter'),
      ],
    );
  }
}

نکته معماری: دلیل تفکیک StatefulWidget و State در فلاتر آن است که والد می‌تواند با خیال راحت نمونه‌های جدیدی از ویجت را در هر بار بازسازی ایجاد کند، بدون آنکه داده‌های ذخیره‌شده در شیء State متناظر از بین بروند.

پاسخ به رویدادهای چرخه حیات ویجت

پس از فراخوانی createState() روی یک StatefulWidget، فریم‌ورک شیء State جدید را در درخت قرار داده و متد initState() را فراخوانی می‌کند. زیرکلاس‌های State می‌توانند initState را بازنویسی (override) کنند تا کارهایی که فقط یک‌بار هنگام ایجاد نیاز است (مانند مقداردهی کنترلرها یا اشتراک در یک Stream) انجام دهند. هنگامی که شیء State برای همیشه از درخت حذف می‌شود، فریم‌ورک متد dispose() را برای آزادسازی منابع صدا می‌زند.