طراحی واکنش‌گرا و تطبیق‌پذیر (Responsive & Adaptive)

Creating responsive and adaptive apps

نحوه طراحی رابط کاربری سازگار با موبایل، تبلت و دسکتاپ در Flutter با استفاده از LayoutBuilder، MediaQuery و Breakpoints

فهرست مطالب این صفحه

اپلیکیشن‌های Flutter روی طیف وسیعی از دستگاه‌ها با اندازه‌های مختلف (از گوشی‌های کوچک تا تبلت‌ها و نمایشگرهای عریض دسکتاپ) اجرا می‌شوند. در مستندات رسمی فلاتر دو مفهوم مکمل برای این هدف مطرح می‌شود:

  • طراحی واکنش‌گرا (Responsive): چیدمان برنامه متناسب با فضای در دسترس تغییر اندازه و چینش می‌دهد (مثلاً تبدیل یک ستون در موبایل به دو یا سه ستون در تبلت).
  • طراحی تطبیق‌پذیر (Adaptive): رفتار و اجزای برنامه با ویژگی‌های پلتفرم میزبان (مانند نوع ورودی لمسی در برابر ماوس و کیبورد یا قراردادهای ظاهری سیستم‌عامل) سازگار می‌شوند.

مقایسه LayoutBuilder و MediaQuery

فلاتر دو ابزار اصلی برای تصمیم‌گیری بر اساس ابعاد فراهم می‌کند:

  1. LayoutBuilder: محدودیت‌های اندازه (BoxConstraints) متعلق به ویجت والد مستقیم را در اختیار شما می‌گذارد. برای ساخت ویجت‌های قابل استفاده مجدد در بخش‌های مختلف صفحه، LayoutBuilder بهترین انتخاب است.
  2. MediaQuery.sizeOf(context): ابعاد کلی پنجره یا صفحه نمایش دستگاه را برمی‌گرداند. برای تصمیم‌گیری‌های کلان ناوبری (مثلاً انتخاب بین BottomNavigationBar در موبایل و NavigationRail در دسکتاپ) مناسب است.
Dart
import 'package:flutter/material.dart';

class ResponsiveDashboard extends StatelessWidget {
  const ResponsiveDashboard({super.key});

  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    return LayoutBuilder(
      builder: (context, constraints) {
        if (constraints.maxWidth >= 840) {
          // چیدمان دسکتاپ و تبلت عریض: دو ستون در کنار هم
          return Row(
            crossAxisAlignment: CrossAxisAlignment.start,
            children: const [
              Expanded(flex: 1, child: _NavigationPane()),
              VerticalDivider(width: 1),
              Expanded(flex: 3, child: _MainContentPane()),
            ],
          );
        } else {
          // چیدمان موبایل: تک‌ستونی
          return const _MainContentPane();
        }
      },
    );
  }
}

class _NavigationPane extends StatelessWidget {
  const _NavigationPane();

  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    return const Padding(
      padding: EdgeInsets.all(16),
      child: Text('منوی ناوبری جانبی'),
    );
  }
}

class _MainContentPane extends StatelessWidget {
  const _MainContentPane();

  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    return const Padding(
      padding: EdgeInsets.all(16),
      child: Text('محتوای اصلی صفحه'),
    );
  }
}

نقاط شکست پیشنهادی (Breakpoints) در Material Design

برای سازمان‌دهی چیدمان‌ها در اندازه‌های مختلف صفحه، می‌توانید از استاندارد نقاط شکست زیر استفاده کنید:

عرض پنجره (Logical Pixels) رده دستگاه الگوی ناوبری پیشنهادی
کمتر از 600 موبایل (Compact) NavigationBar در پایین صفحه یا Drawer
600 تا 839 تبلت کوچک (Medium) NavigationRail فشرده در کنار صفحه
840 و بیشتر تبلت بزرگ و دسکتاپ (Expanded) NavigationDrawer دائمی یا منوی جانبی باز

نکته عملکردی: به جای MediaQuery.of(context).size از MediaQuery.sizeOf(context) استفاده کنید؛ زیرا sizeOf فقط زمانی ویجت را بازسازی می‌کند که ابعاد صفحه تغییر کند و در برابر تغییرات بی‌ربط (مانند روشنایی یا تنظیمات دیگر MediaQuery) بازسازی اضافی انجام نمی‌دهد.